Dlugosc dnia
Dla różnych celów praktycznych często potrzebna jest znajomość usłonecznienia danej miejscowości, tj. liczby godzin w dniu, miesiącu, w okresie wegetacyjnym, w ciągu których słońce nie zasłonięte przez chmury oświetla miejsce obserwacji. Pomiary usłonecznienia wykonuje się za pomocą heliografu. Zasadniczą częścią tego przyrządu jest szklana kula, która pełni rolę soczewki, skupiającej promienie słoneczne. Kulę szklaną otacza pierścień, na którym znajdują się trzy pary rowków. Wsuwa się w nie papierowe paski, służące do rejestrowania usłonecznienia. Promienie słoneczne po załamaniu się w kuli skupiają się na założonym pasku papieru i wypalają na nim punkty, będące śladem słońca. Wydrukowane na tych paskach kreski odpowiadają poszczególnym godzinom. Na podstawie wypalonych śladów oblicza się liczbę godzin rzeczywistego usłonecznienia w danym dniu. Teoretycznie, gdyby nie występowały chmury, to^ślad na pasku rozpoczynałby się w momencie wschodu słońca i kończył o zachodzie, lecz w naszym klimacie zdarza się to tylko wyjątkowo. Wyniki pomiarów usłonecznienia rzeczywistego, wykonane w różnych miejscowościach podczas dwudziestu kolejnych lat, zostały przedstawione w tabelach w postaci średnich wartości. Po naniesieniu ich na mapę wykreślono linie łączące punkty o takich samych wartościach usłonecznienia rzeczywistego (podobnie jak opracowuje się warstwice na mapie fizycznej).